فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )

375

فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )

الخِمِّير - بسيار شرابخوار . الخَمِيرَة - ج خَمَائِر : يك قطعه مايه‌ى خمير ، نان كه خمير آن ترش شده باشد ، ماده‌ايست شيميائى كه براى تخمير مواد به كار مىبرند ، و در زبان متداول به معناى ذخيره‌اى قبلى از مال است . الخَمِيس - روز پنجشنبه ، لشكر كه معمولا از مقدّمه و قلب و ميمنة و مسيرة و ساقه تشكيل مىشود ؛ « خَمِيسُ الجَسَدِ » : عيد قربان مقدس نزد مسيحيان ؛ « خَميسُ الفِصْح او خَمِيسُ الأسْرارِ » : عيد فصح يا عيد پاك نزد مسيحيان است . الخَمِيص - ج خِمَاص : « خَمِيصُ الحَشَى » : مرد لاغر شكم . الخَمِيصَة - ج خَمَائِص : جامه‌اى سياه و چهار گوش ؛ « خميصةُ الْحَشَى » : زن لاغر شكم . الخَمِيل - جامه‌هاى مخملى ، غذاى نرم ، ابر غليظ و تيره . الخَمِيلَة - ج خَمَائِل : قطيفه ، حوله ، جاى پر از درخت ، درختان بسيار و بهم پيچيده ، پر شترمرغ ، زمين گود و فرو رفته ، واحد ( الخَمِيل ) براى ابر غليظ است . خَنَّ - - خَنِيناً [ خنّ ] : در حالى كه صدا از بينى او خارج مىشد گريست يا سخن گفت يا خنديد . خَنَا - - خَنْواً [ خنو ] عليه في الكلام : آشكارا بر عليه او سخن گفت . الخَنَى - [ خنو ] : سخنى كه دشنام باشد ؛ « خَنَى الدهْرِ » : سختيهاى روزگار و مصيبتهاى آن . الخَنَاة - [ خنو ] : « خَنَاة الدهرِ » : واحد ( الخَنَى ) است براى سختيهاى روزگار . خَنَاثِ - وصفى است براى مؤنث و بجز در ندا ، به كار گرفته نميشود ؛ « يا خَنَاثِ » : اى شكسته شده . اين واژه همواره مبنى بر كسر است . الخَنَازِير - [ خنزر ] ( ع ا ) : غده‌هاى سخت و سفتى است كه معمولا بر روى گردن بسان گره بيرون مىآيد . الخَنَازِيرِيَّة - ( ن ) : تيره‌اى از گياهان از رسته‌ى خنازيريها است كه در گذشته از آن بيماريهاى گال و گرى و پوستى را درمان مىكردند . الخَنَّاس - شيطان . الخُنَاق - ( طب ) : بيمارى تنگ نفس . الخِنَاق - گردن ، آنچه كه با آن خفه كنند مانند ريسمان ؛ « ضَيَّقَ الخِنَاقَ عليه » : عرصه را بر او تنگ گرفت . الخَنَّاق - آنكه خفه كند . الخُنَاقِيَّة - ( طب ) : گونه‌اى بيمارى است كه در گلوى پرندگان يا اسبان پديد مىآيد و اغلب در پرندگان است . الخُنَان - [ خنّ ] : زكام و سرماخوردگى شتران ، - ( طب ) : گونه‌اى بيمارى است كه در بينى پديد آيد . الخَنَان - [ خنّ ] : فراخ و رفاه . الخِنَان - [ خنّ ] : مترادف ( الخَنَان ) است . الخُنَّة - [ خنّ ] : فراخ و رفاه . خَنِثَ - - خَنَثاً الرجُلُ : در آن مرد حالت سستى و زنانگى آشكار و مخنث و زن مانند شد . خَنَّثَ - تَخْنِيثاً هُ : او را مخنث كرد ، او را به نرمى درآورد ، به او مهربانى كرد . الخَنِث - مخنّث ، مرديكه سست بوده و داراى حالات و اطوار زنان باشد . الخُنْثَى - ج خُنَاثَى و خِنَاث : آنكه آلت مردى و زنى هر دو را دارا باشد . الخَنْجَر - ج خَنَاجر : چاقو ، چاقوى بزرگ ، خنجر . الخِنْجِر - ج خَنَاجِر : مترادف ( الخَنْجر ) است . خَنْخَنَ - خَنْخَنَةً [ خنخن ] : تو دماغى سخن گفت ، - فى كَلَامِه : سخن خود را آشكار نگفت مثل آنكه كلام را از بينى درآورد . خَنْدَقَ - خَنْدَقَةً [ خندق ] : خندق كند . الخَنْدَق - ج خَنَادِق : گودال پهن و عميقى است كه گرداگرد شهرها مىكندند . اين واژه فارسى است و از كندك تعريب شده است . خَنِزَ - - خَنَزاً و خُنُوزاً اللحمُ : گوشت گنديد و بدبوى شد . الخَنَز - گوشت گنديده . الخَنِز - مترادف ( الخَنَز ) است . الخَنْزَرَة - سفتى و غلظت . الخُنْزُوَان - [ خنز ] : تكبر ، خود خواهى . الخَنْزُوَان - [ خنز ] ( ح ) : بوزينه ، - ( ح ) : خوك نر . الخُنْزُوَانة - [ خنز ] : خودخواهى ، خود بزرگ بينى . الخِنْزِير - ج خَنَازِير ( ح ) : خوك ، - البَرّي : خوك بيابانى كه همانند خوك است با اختلاف دندانها و شكل آنها ؛ « خِنزِيرُ البحرِ » ( ح ) : جانورى است دريائى از تيره‌ى حوتها كه در حجم كوچكتر از دلفين است ؛ « خِنْزِير الهِند » ( ح ) : خوكچه يا خوكچه‌ى هندى ، جانورى است كوچك و علفخوار به شكل خرگوش و پوست آن رنگارنگ است . الخِنْزِيرَة - ( ح ) : ماده‌ى خوك ؛ « خِنْزِيرةُ البِئر » : چوب چرخ چاه كه طناب بر دور آن پيچيده مىشود . خَنَسَ - - خَنْساً و خُنُوساً و خِنَاساً عنهُ : از او دور و دلتنگ شد ، - هُ : او را به عقب برگردانيد ، - بَين اصْحَابه : ميان ياران خود پنهان شد ، - ابْهَامُهُ : انگشت ابهام خود را فرو بست ؛ « اشَارَ بِارْبع و خَنَسَ ابْهامَهُ » : با چهار انگشت اشاره كرد و انگشت ابهامش را فرو بست ، - الشيءَ عنه : آن چيز را از وى پنهان كرد ، - فُلاناً و بِهِ : فلانى را پنهان كرد ، - القَولَ : به او بد گفت . خَنِسَ - - خَنَساً : پره‌ى بينى او بلند و كج شد . الخُنْس - لانه‌ى آهوان ، - ( ح ) : آهوان . الخُنُس - ( ح ) : گاوهاى وحشى . الخَنَس - اسم است از ( خَنِسَ ) . الخُنَّس - ( فك ) : همه‌ى ستارگان ، تنها ستارگان سيّار . و گفته شده به معناى زحل و